Technika
Program nauczania SP
Zajęcia techniczne w szkole podstawowej realizowane są w klasie czwartej, piątej w wymiarze po jednej godzinie tygodniowo.
Podręcznik: wydawnictwo - OPERON; seria - CIEKAWI ŚWIATA. Część komunikacyjna - klasa IV. Autor - Iwona Kamińska
Część techniczna klaasa V i VI. Autor - Katarzyna Orzeł , Barbara Turska - Paprzycka
Program nauczania – Iwona Kamińska
ZAJĘCIA TECHNICZNE
PROGRAM NAUCZANIA DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ
Spis treści
- Wstęp
-
Cele edukacyjne
- Cele ogólne
- Cele szczegółowe kształcenia i wychowania
- Treści edukacyjne (zgodne z treściami nauczania zawartymi w podstawie programowej)
- Sposoby osiągania celów kształcenia i wychowania, z uwzględnieniem możliwości indywidualizacji pracy w zależności od potrzeb i możliwości uczniów oraz warunków, w jakich program będzie realizowany
- Dostosowanie wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb i możliwości psychofizycznych uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych
- Opis założonych osiągnięć ucznia
- Propozycje kryteriów oceny i metod sprawdzania osiągnięć ucznia
- Bibliografia
1. WSTĘP
Życie człowieka jest nierozerwalnie powiązane ze środowiskiem technicznym. Jest uzależnione od postępu cywilizacyjnego i zmian, jakie ze sobą niesie. Technika jest wszechobecna w każdej dziedzinie i formie aktywności życiowej człowieka. Wywiera wpływ na zmianę stylu życia, na postęp i rozwój społeczeństw, ale także niesie zagrożenia związane z rozwojem.
Współczesna technika jest odmienna od techniki minionych lat. Człowiek, mając do dyspozycji wiele tradycyjnych rozwiązań, ciągle poszukuje nowych – lepszych, nowocześniejszych, bezpieczniejszych, tańszych w produkcji i użytkowaniu.
Technika i poszukiwanie oraz udoskonalanie rozwiązań technicznych towarzyszy człowiekowi w ciągu całego życia.
Nauczyciel powinien pokazać uczniowi złożoność świata i miejsce człowieka w środowisku przyrodniczym, społecznym, kulturowym i technicznym.
Uczeń powinien mieć świadomość, że technikę tworzą ludzie, po to, aby służyła ona człowiekowi.
Adresatami programu są nauczyciele o różnym stażu pracy i doświadczeniu w prowadzeniu zajęć technicznych w szkole podstawowej. Program skonstruowany został w możliwie czytelny sposób.
Program został podzielony na dwie części: część komunikacyjną i część techniczną. Nauczyciel uczący zajęć technicznych powinien dostosować program nauczania swojego przedmiotu do grupy (klasy), w której będzie prowadził zajęcia. Zasadnym jest uwzględnienie także oczekiwań rodzica co kolejności treści technicznych realizowanych w poszczególnych latach nauki. Część komunikacyjną proponuję realizować jako pierwszą – obejmuje ona 30% godzin przewidzianych na zajęcia techniczne w szkole podstawowej. Dobór materiału pozwoli na dobre przygotowanie ucznia do uzyskania karty rowerowej i odpowiedzialnego, bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym. Część techniczna (70% godzin) powinna być realizowana jako kolejna, w zależności od ramowego planu godzin ustalonego przez dyrektora szkoły. Proponowane treści części technicznej obejmują wszystkie zakresy wiedzy wskazane w podstawie programowej: materiały konstrukcyjne, technologie, sprzęt techniczny, narzędzia, informację techniczną oraz zagadnienia związane z problematyką rozwoju środowiska technicznego i ochroną środowiska.
Treści całości programu często odwołują się do własnych doświadczeń, wiedzy i obserwacji ucznia. Istotne jest unikanie encyklopedyzmu, a realizacja programu oparta jest w znacznym stopniu na projektowaniu zadań praktycznych. Uczeń współuczestniczy w zdobywaniu informacji i jej przetwarzaniu. Program zachęca ucznia do samodzielnego planowania oraz wykonywania praktycznych działań technicznych. Układ działów został także powtórzony w podręcznikach.
Nowa Podstawa Programowa skonstruowana została w odmienny sposób niż dotychczasowe. Cele kształcenia sformułowane są w języku wymagań ogólnych, a treści nauczania oraz opis założonych osiągnięć uczniów – w języku wymagań szczegółowych. Zgodnie z powyższym, przedstawiony program proponuje uszczegółowiony materiał nauczania, szczegółowe cele kształcenia i wychowania oraz procedury (sposoby osiągania celów) zdefiniowane w sposób operacyjny (proste, jednoznaczne, mierzalne). Nauczycielom proponuje różnorodne sposoby przeprowadzania zajęć, w tym metody aktywizujące (łącznie z projektem). Program uwzględnia możliwości dostosowania wymagań do indywidualnych potrzeb uczniów, a także do warunków, w jakich będzie realizowany. Przewidziane osiągnięcia są adekwatne do zaproponowanego materiału i sposobów jego realizacji.
Zajęcia techniczne mają niezaprzeczalne walory rozwojowe. W największym stopniu wpływają na rozwój emocjonalny, umysłowy i manualny. Pozwalają na ukształtowanie człowieka odpowiedzialnego, będącego świadomym uczestnikiem kultury technicznej, który wykorzystuje technikę zgodnie z przyjętym przez siebie systemem wartości. Powinny wspierać rozwój ucznia, by pomóc mu w ujawnieniu i pogłębieniu jego zainteresowań, a także – określeniu (w miarę wyciągania wniosków na podstawie eksperymentów*, w których uczestniczy) własnych możliwości, ocenie słabych i mocnych stron podczas działań technicznych.
* eksperyment w szerszym znaczeniu niż dotychczas rozumiane doświadczenia na lekcji fizyki czy chemii
2. Cele edukacyjne
Podstawa Programowa Kształcenia Ogólnego bardzo precyzyjnie określa cele szczegółowe całości zajęć technicznych. Dla przejrzystości w programie cele kształcenia zostały wyodrębnione dla każdej części programu/podręcznika oddzielnie. Cele wychowania wynikają z całości materiału, są integralne i tak zostały opisane. Nie ulega wątpliwości, że w Podstawie Programowej największy nacisk kładzie się na kształtowanie u uczniów określonych umiejętności i postaw wobec techniki, a także opanowanie przez uczniów praktycznych metod działań technicznych.
Opisane cele pozwalają zrealizować te założenia.
- Cele ogólne
Celem kształcenia ogólnego w szkole podstawowej jest:
1) przyswojenie przez uczniów podstawowego zasobu wiadomości na temat faktów, zasad, teorii i praktyki, dotyczących przede wszystkim tematów i zjawisk bliskich doświadczeniom uczniów;
2) zdobycie przez uczniów umiejętności wykorzystywania posiadanych wiadomości podczas wykonywania zadań i rozwiązywania problemów;
3) kształtowanie u uczniów postaw warunkujących sprawne i odpowiedzialne funkcjonowanie we współczesnym świecie.
Do najważniejszych umiejętności zdobywanych przez ucznia w trakcie kształcenia ogólnego w szkole podstawowej należą:
1) czytanie – rozumiane jako prosta czynność, umiejętność rozumienia, wykorzystywania i przetwarzania tekstów w zakresie umożliwiającym zdobywanie wiedzy, rozwój emocjonalny, intelektualny i moralny oraz uczestnictwo w życiu społeczeństwa;
2) myślenie matematyczne – umiejętność korzystania z podstawowych narzędzi matematyki w życiu codziennym oraz prowadzenia elementarnych rozumowań matematycznych;
3) myślenie naukowe – umiejętność formułowania wniosków opartych na obserwacjach empirycznych dotyczących przyrody i społeczeństwa;
4) umiejętność posługiwania się nowoczesnymi technologiami informacyjno-komunikacyjnymi, w tym także w celu wyszukiwania i korzystania z informacji;
5) umiejętność uczenia się jako sposób zaspokajania naturalnej ciekawości świata, odkrywania swoich zainteresowań i przygotowania do dalszej edukacji;
6) umiejętność pracy zespołowej.
Cele kształcenia – wymagania ogólne zajęć technicznych
I. Rozpoznawanie i opis działania elementów środowiska technicznego.
II. Planowanie i realizacja praktycznych działań technicznych (od pomysłu do wytworu).
III. Sprawne i bezpieczne posługiwanie się sprzętem technicznym.
2. Cele szczegółowe kształcenia i wychowania
Część komunikacyjna
1. Pieszy uczestnikiem ruchu drogowego
Uczeń:
- wyjaśnia określenia: uczestnik ruchu, pieszy, kierujący, pasażer,
- wymienia i omawia wszystkie elementy drogi,
- wskazuje różnice pomiędzy drogą w mieście i poza miastem,
- wyjaśnia pojęcie prawa o ruchu drogowym,
- omawia znaczenie wybranych znaków dot. pieszych,
- wymienia znaki o szczególnych kształtach i uzasadnia ich odmienność,
- wyjaśnia hierarchię ważności przepisów drogowych, znaków, sygnałów świetlnych oraz poleceń wydawanych przez osoby kierujące ruchem,
- omawia prawa i obowiązki pieszego,
- przewiduje skutki związane z nieprawidłowym sposobem poruszania się pieszych,
- wykazuje potrzebę stosowania elementów odblaskowych,
- wskazuje zasady korzystania z drogi przez pieszych w strefie zamieszkania,
- uzasadnia poruszanie się kolumny pieszych lewą stroną pobocza lub drogi,
- wymienia zasady przechodzenia przez jezdnię w miejscach oznakowanych i nieoznakowanych,
- wymienia zakazy obowiązujące pieszych,
- przedstawia zagrożenia wynikające z nieprzestrzegania zakazów,
- wyjaśnia znaczenie zasady szczególnej ostrożności i ograniczonego zaufania dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
2. Użytkownicy transportu zbiorowego i indywidualnego
Uczeń:
- klasyfikuje środki transportu,
- wskazuje znaki drogowe, którymi oznacza się przystanki,
- dostrzega zagrożenia wynikające z niewłaściwego zachowania się osób oczekujących,
- wymienia zasady zachowania się w środkach komunikacji miejskiej,
- wskazuje zasady oznaczania miejsc dla osób niepełnosprawnych oraz z dzieckiem na ręku,
- wskazuje zachowania, które zagrażają bezpieczeństwu,
- przewiduje skutki niewłaściwego zachowania się pasażerów,
- uzasadnia konieczność jazdy z ważnym biletem,
- uzasadnia konieczność używania pasów przez kierującego i pasażerów,
- omawia sposoby przewożenia małych dzieci – wskazuje na konieczność stosowania fotelików i siedzisk z atestem.
3. Rowerzyści w ruchu drogowym
Uczeń:
- wskazuje na kartę rowerową jako dokument upoważniający rowerzystę do jazdy po drodze; wymienia warunki jej uzyskania,
- ocenia poziom własnych umiejętności w zakresie jazdy rowerem,
- podaje definicję roweru, wymienia pojazdy spełniające tę definicję,
- wymienia obowiązkowe wyposażenie roweru,
- omawia poszczególne układy techniczne roweru ze względu na ich budowę i funkcję, jaką pełnią,
- wskazuje główne części i podstawowe mechanizmy roweru mające wpływ na bezpieczeństwo jazdy,
- wymienia zakres czynności wchodzących w skład konserwacji bieżącej i okresowej,
- dostosowuje rower do potrzeb swojej sylwetki,
- posługuje się instrukcją obsługi roweru,
- wymienia prawa i obowiązki rowerzysty,
- wyjaśnia zagrożenia oraz przewiduje skutki wynikające z niewłaściwego zachowania się rowerzysty na drodze,
- dostrzega związek pomiędzy odpowiednim zachowaniem wszystkich uczestników ruchu a bezpieczeństwem na drodze,
- wymienia manewry w ruchu drogowym, w których wymagane jest zachowanie szczególnej ostrożności,
- charakteryzuje podział znaków i sygnałów drogowych,
- opisuje oraz podaje znaczenie najważniejszych znaków pionowych i poziomych,
- definiuje pojęcia: hamowanie, bezpieczna prędkość i bezpieczny odstęp,
- wyjaśnia zależność pomiędzy prędkością a drogą hamowania,
- wyjaśnia zasady: włączania się do ruchu, zmiany pasa ruchu i kierunku jazdy oraz zawracania,
- wskazuje różnice pomiędzy omijaniem, wymijaniem i wyprzedzaniem,
- zwraca uwagę na konieczność wcześniejszego sygnalizowania zamiaru wykonania każdego manewru,
- przewiduje zagrożenia, które mogą wystąpić podczas wykonywania manewrów,
- charakteryzuje poszczególne rodzaje skrzyżowań drogowych,
- omawia znaki regulujące pierwszeństwo przejazdu przez skrzyżowanie,
- wyjaśnia stosowanie zasady „prawej ręki”,
- określa zasady przejazdu na skrzyżowaniach równorzędnych, podporządkowanych, z sygnalizacją świetlną oraz na rondzie,
- uzasadnia konieczność stosowania zasady szczególnej ostrożności i ograniczonego zaufania,
- analizuje zagrożenia i wskazuje nieprawidłowe zachowania uczestników ruchu,
- wymienia korzyści dla rowerzystów wynikające z wyznaczania śluz na skrzyżowaniach.
4. Gdy zdarzy się wypadek
Uczeń:
- wskazuje na różnicę między wypadkiem a kolizją,
- przewiduje skutki lekkomyślnego zachowania się uczestników ruchu,
- podaje numery telefonów: pogotowia ratunkowego, policji, straży oraz tel. 112,
- wskazuje kolejność działań osób będących świadkami wypadku,
- formułuje treść zgłoszenia wypadku na drodze,
- wskazuje na własne bezpieczeństwo,
- demonstruje ułożenie osoby nieprzytomnej w pozycji bocznej ustalonej,
- wymienia wyposażenie apteczki,
- dobiera odpowiedni środek opatrunkowy do rodzaju kontuzji (skaleczenie, otarcie, zwichnięcie) – wykonuje opatrunek,
- stosuje rękawiczki jednorazowe przy opatrywaniu symulowanych ran.
5. Bezpieczeństwo w terenie
Uczeń:
- wymienia czynności, związane z przygotowaniem wycieczki,
- omawia zasady bezpieczeństwa nad wodą i w górach,
- dostrzega niebezpieczeństwa wynikające z nie stosowania się do regulaminów i zaleceń,
- podaje sposób postępowania w przypadku odłączenia się od grupy,
- wskazuje służby ratownicze działające w górach i nad wodą (identyfikuje skróty GOPR i WOPR, podaje telefon alarmowy 112),
- wymienia niezbędną odzież i ekwipunek ze względu na porę roku,
- planuje wycieczkę.
Część techniczna
1. Regulamin i bezpieczeństwo na zajęciach
Uczeń:
- wymienia zasady bhp obowiązujące podczas zajęć,
- rozpoznaje i analizuje znaki ppoż. i bhp,
- wymienia zagrożenia i określa przyczyny wypadków szkolnych,
- organizuje swoje miejsce pracy (warsztat pracy),
- omawia zasady zachowania się po ogłoszeniu alarmu,
- omawia zasady przeprowadzenia ewakuacji,
- wskazuje przebieg i oznakowanie drogi ewakuacyjnej w szkole,
- wskazuje środki gaśnicze i ich umiejscowienie na terenie szkoły.
2. Ochrona środowiska
Uczeń:
- wymienia negatywne skutki rozwoju techniki,
- wskazuje zagrożenia dla środowiska naturalnego w swojej miejscowości, domu,
- analizuje oznaczenia (piktogramy) na opakowaniach, wskazuje opakowania bezpieczne dla środowiska,
- omawia symbole ekologiczne,
- udziela wskazówek dot. zakupu różnych art. z uwzględnieniem ekologii,
- wyjaśnia pojęcie i znaczenie recyklingu,
- projektuje ozdoby z materiałów z recyklingu,
- wykorzystuje projekty do prac wytwórczych,
- planuje proces technologiczny wykonywanych prac,
- uzasadnia, czym dla człowieka jest czyste środowisko.
3. Rysunek techniczny
Uczeń:
- wymienia formaty arkuszy i opisuje ich powstawanie,
- wskazuje zastosowanie pisma technicznego i jego normalizację,
- pisze litery duże, małe i cyfry, np. podpisuje rysunek, posługuje się pismem,
- stosuje zasady rysunku technicznego,
- rysuje przedmioty w rzutach prostokątnych,
- rysuje rzuty aksonometryczne przedmiotów,
- przyporządkowuje rzut prostokątny do rysunku poglądowego,
- wymiaruje proste rysunki i rzuty,
- na podstawie widoku rysuje przekrój (przedmioty w przekroju),
- kreskuje przekrój.
4. Drzewo i drewno
Uczeń:
- omawia znaczenie lasów w życiu człowieka (gospodarcze, zdrowotne, rekreacyjne i przyrodnicze),
- omawia proces otrzymywania drewna,
- rozpoznaje podstawowe gatunki drewna,
- wskazuje wady i zalety drewna oraz jego zastosowanie,
- omawia sposoby otrzymywania półfabrykatów z drewna,
- wskazuje różnicę między drewnem a materiałem drewnopochodnym,
- używa podstawowych przyrządów pomiarowych i narzędzi do obróbki drewna,
- opisuje sposoby łączenia drewna (rozłączne i nierozłączne),
- projektuje prace w drewnie (z wykorzystaniem odpadów drewna),
- wykonuje zadanie wytwórcze z drewna,
- planuje operacje technologiczne,
- wymienia zawody związane z lasem.
5. Papier
Uczeń:
- wymienia surowce służące do produkcji papieru,
- omawia etapy produkcji papieru (proces technologiczny),
- rozróżnia gatunki papieru (bibuła, papier, karton, tektura),
- bada właściwości wybranych gatunków papieru,
- stosuje narzędzia do obróbki papieru,
- dobiera materiał do projektowanej pracy wytwórczej na podstawie poznanych właściwości,
- planuje pracę (zadanie techniczne) i wykonuje ją według planu,
- dokonuje wyboru narzędzia i sposobu łączenia do danego rodzaju papieru,
- określa związek pomiędzy makulaturą a ilością ściętych drzew.
6. Urządzenia gospodarstwa domowego
Uczeń:
- podaje przykłady materiałów będących przewodnikami i izolatorami,
- wyjaśnia pojęcie „obwód elektryczny”,
- rysuje podstawowe symbole elementów obwodu elektrycznego,
- demonstruje sposoby łączenia elementów elektronicznych – szeregowe i równoległe,
- wskazuje urządzenia elektroniczne w kuchni, oparte na nowoczesnej elektronice,
- opisuje nowoczesny salon – sterownie, urządzenia,
- wymienia cechy eco-domu przyjaznego środowisku,
- wyjaśnia znaczenie utylizacji, odpowiedniego postępowania ze zużytym sprzętem elektrotechnicznym i jego składowania (elektrośmieci),
- omawia zasady bezpiecznego korzystania z urządzeń gospodarstwa domowego,
- omawia zasady higieny,
- określa przeznaczenie i funkcję urządzeń gospodarstwa domowego,
- czyta ze zrozumieniem instrukcje obsługi urządzeń,
- odczytuje i analizuje dane z tabliczek znamionowych wybranych urządzeń,
- potrafi obliczyć zużycie energii elektrycznej w gospodarstwie domowym.
7. BHP w domu i w szkole
Uczeń:
- wskazuje na znaczenie użytkowania urządzeń zgodnie z instrukcją obsługi,
- wyjaśnia zasady udzielania pierwszej pomocy w przypadku porażenia prądem,
- uzasadnia zakaz obsługi urządzeń elektrycznych mokrymi rękami,
- ocenia zagrożenia wynikające z nieprzestrzegania zasad bhp.
8. Proces technologiczny
Uczeń:
- wyjaśnia pojęcie „procesu technologicznego”,
- określa czynności i operacje,
- dobiera narzędzia i przybory,
- uzasadnia dobór narzędzi,
- uzasadnia kolejność wykonywania czynności,
- opracowuje proces technologiczny ostrzałki do ołówków,
- wykonuje projekt rysunkowy,
- wymiaruje projekt,
- opracowuje dokumentację techniczną,
- organizuje miejsce pracy,
- wykonuje zadanie wytwórcze wg projektu.
9. Tworzywa sztuczne
Uczeń:
- wymienia podstawowe tworzywa i zna ich symbole,
- wymienia surowce do produkcji tworzyw sztucznych,
- omawia wady i zalety,
- wskazuje czynniki decydujące o powszechności stosowania tworzyw,
- bada właściwości wybranych tworzyw,
- omawia sposoby łączenia,
- dobiera narzędzia do obróbki,
- planuje podstawowe operacje technologiczne,
- dobiera narzędzia i materiał do wykonywanego zadania,
- realizuje projekt edukacyjny,
- wyjaśnia, jakie znaczenie dla środowiska ma recykling.
10. Metaloznawstwo
Uczeń:
- wyjaśnia, w jakiej postaci występują metale w skorupie ziemskiej,
- wymienia podział na metale żelazne i nieżelazne, podaje przykłady,
- omawia stopy metali żelaznych oraz zastosowanie,
- omawia powstawanie stopów metali nieżelaznych i podaje przykłady,
- omawia właściwości metali,
- określa zastosowanie metali,
- wymienia rodzaje obróbki i połączeń,
- wyjaśnia, na czym polega korozja metali,
- projektuje prace z metalu,
- opracowuje proces technologiczny do wybranych przez siebie prac,
- dobiera materiał i narzędzia konstrukcyjne w zależności od wymagań,
- wykonuje pracę wytwórczą, posługuje się narzędziami do obróbki ręcznej.
Cele wychowania wspólne dla części komunikacyjnej i technicznej
Uczeń:
- świadomie uczestniczy w ruchu drogowym,
- uzasadnia konieczność akceptacji i stosowania się do zakazów, nakazów i informacji wynikających ze znaków bhp i drogowych,
- wymienia zasady kulturalnego i bezpiecznego zachowania się pasażera na przystanku,
- podaje przykłady przeciwdziałania zachowaniom nagannym,
- dostrzega konieczność zachowania czystości i poszanowania mienia na przystanku i w środkach komunikacji,
- wskazuje, jak powinno się pomagać osobom starszym i niepełnosprawnym,
- uzasadnia ustępowanie miejsca osobom uprawnionym jako przejaw nie tylko obowiązku, ale kultury i odpowiedzialności,
- wyjaśnia słowo „odpowiedzialność” i „przestrzeganie przepisów”,
- uzasadnia obowiązek podjęcia działań jako świadek wypadku, a nie biernej obserwacji,
- uzasadnia potrzebę dbania o własne zdrowie i bezpieczeństwo,
- wykazuje postawę odpowiedzialności za własne środowisko przyrodnicze oraz gotowość do działań na jego rzecz,
- uzasadnia konieczność oszczędzania surowców, segregacji odpadów i recyklingu,
- promuje postawy proekologiczne,
- starannie i dokładnie wykonuje swoją pracę, ćwiczy cierpliwość podczas wykonywania różnego typu zadań technicznych,
- przyjmuje odpowiedzialność za swoją pracę,
- stosuje zasady bezpieczeństwa,
- uwrażliwia się na zagrożenia związane z niewłaściwym korzystaniem z urządzeń technicznych,
- stosuje w racjonalny sposób zdobycze techniki,
- rozwija zainteresowania myślą i problematyką techniczną,
- rozwija pomysłowość i podejmuje działania twórcze,
- przejawia postawę szacunku dla wynalazców,
- szanuje cudzą własność,
- potrafi pracować w grupie,
- określa swoje słabe i mocne strony,
- poznaje, ocenia i rozwija własne możliwości i predyspozycje techniczne,
- uświadamia sobie korzyści płynące z właściwej organizacji pracy i wykonania zadania,
- tworzy własny system wartości,
- pracuje w zespole, przestrzega norm współpracy w grupie, ponosi odpowiedzialność za sukcesy i porażki.
3. TREŚCI EDUKACYJNE
Część komunikacyjna
1. Pieszy uczestnikiem ruchu drogowego
Tematyka
Liczba godzin
Podstawowe pojęcia o ruchu drogowym
1
Znaki drogowe dotyczące pieszych
1
Hierarchia ważności norm, znaków, sygnałów oraz poleceń w ruchu drogowym
1
Korzystanie z drogi przez pieszych
1
Przechodzenie przez jezdnię
1
Czego zabrania się pieszym?
1
Zasada szczególnej ostrożności i ograniczonego zaufania
1
2. Użytkownicy transportu zbiorowego i indywidualnego
Poznajemy środki transportu
1
Pasażer na przystanku
1
Zachowanie się w środkach komunikacji publicznej
1
Bezpieczna podróż samochodem osobowym
1
3. Rowerzyści w ruchu drogowym
Warunki uzyskania karty rowerowej
1
Budowa, obowiązkowe wyposażenie roweru
1
Konserwacja roweru
1
Prawa i obowiązki rowerzystów
1
Czego nie wolno rowerzyście?
1
Jeszcze kilka słów o zasadach
1
Znaki, sygnały i polecenia drogowe obowiązujące rowerzystów
1
Od czego zależy bezpieczne hamowanie?
1
Manewry w ruchu drogowym: włączanie się do ruchu, zmiana pasa i kierunku jazdy, omijanie, wymijanie, wyprzedzanie
1
Zasady ruchu na skrzyżowaniach
1
Skrzyżowania: równorzędne, podporządkowane, z ruchem okrężnym
1
Śluza i specjalne pasy ruchu
1
4. Gdy zdarzy się wypadek
Przyczyny wypadków
1
Jak wezwać pomoc?
1
Pierwsza pomoc przedlekarska
1
5. Bezpieczeństwo w terenie
Planujemy wycieczkę krok po kroku
1
Zasady bezpieczeństwa podczas wypoczynku w górach i nad wodą
1
Razem
28
Część techniczna
- Regulamin i bezpieczeństwo na zajęciach technicznych
Tematyka
Liczba godzin
Regulamin pracowni zajęć technicznych
1
Nieupoważnionym wstęp wzbroniony – rodzaje znaków BHP
1
Ewakuacja kontrolowana
1
Jestem bezpieczny w pracowni technicznej – znaki bezpieczeństwa
2
- Ochrona środowiska
Kupujemy z głową
1
Szczęśliwa Ziemia
1
Moje recyklingowe ozdoby
1
Pomysł na puchar
2
- Rysunek techniczny
Pisać każdy umie – pismo techniczne
2
Czy trudno zostać konstruktorem? – podstawy rysunku technicznego
1
Trzy wymiary na papierze
2
Jak „rozłożyć” studio 3D? Rzutowanie prostokątne.
2
Każdy milimetr jest ważny – zasady wymiarowania rysunków technicznych
2
Pokaż młotku co masz w środku – zastosowanie przekroju
2
- Drzewo i drewno
Od lasu do tarasu – czyli jak powstaje drewno?
1
Drewniana karoseria – właściwości, wady i zalety drewna
1
Kup Pan deskę – asortymenty tarcicy
1
Aż wióry lecą – obróbka drewna
1
Nie tylko gwoździem – rodzaje połączeń drewna
1
Choinkowe święta
2
- Papier
Papierowa wstęga
1
Tekturowe meble – właściwości i zastosowanie papieru
1
Ciachu ciach – narzędzia i materiały wykorzystywane w technikach papieroplastycznych
1
Pamiętnik nastolatka
1
Tekturowa ramka
1
Zakręcone papierki
2
Tęczowe składanki – iris folding
1
- Urządzenia gospodarstwa domowego
Z elektrotechniką na Ty – przewodniki i izolatory
1
Jak połączyć przewody? Symbole elektryczne, połączenia szeregowe i równoległe.
1
Nowoczesna kuchnia, nowoczesny salon
1
Eko-dom. Elektrośmieci.
1
Elektryka prąd nie tyka, a nas uczy znaków drogowych
2
- BHP w domu i w szkole
Zadziała…, a może nie zadziała
1
Czy instrukcja obsługi jest pisana po chińsku?
1
- Proces technologiczny
Od A do Z
1
Ostrzałka do ołówków – dokumentacja techniczna
1
Drewniana zakładka
1
- Tworzywa sztuczne
Plastikowy świat – rodzaje tworzyw sztucznych, ich wady i zalety
1
Póty dzban wodę nosi… – właściwości, zastosowanie oraz sposoby łączenia tworzyw sztucznych
1
Modelinowy lub filofunowy breloczek do kluczy
1
„Sztuczna” moda – projekt edukacyjny
3
- Metaloznawstwo
Epoka kamienia łupanego żelazem – czyli wszystko o metalach żelaznych i nieżelaznych
1
Stopy metali żelaznych i nieżelaznych
1
Operacja niechirurgiczna – obróbka metali
1
Jak łączyć, aby połączyć? – rodzaje połączeń metali.
1
Drzewko szczęścia
1
Metalowe porsche / Miedziana biżuteria
2
Razem
60
4. SPOSOBY OSIĄGANIA CELÓW KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA, Z UWZGLĘDNIENIEM MOŻLIWOŚCI INDYWIDUALIZACJI PRACY W ZALEŻNOŚCI OD POTRZEB I MOŻLIWOŚCI UCZNIÓW ORAZ WARUNKÓW, W JAKICH PROGRAM BĘDZIE REALIZOWANY
Realizacja celów kształcenia i wychowania zależna jest od stosowania określonych metod, wynikających ze specyfiki przedmiotu. Jednak to nauczyciel jest projektantem procesu dydaktycznego w swojej szkole, zna warunki szkolne, środowiskowe, możliwości uczniów. Ta wiedza pozwala na zaprojektowanie takich działań, które będą najbardziej skuteczne.
Aby uczniowie opanowali treści nauczania, proponuje się następujące procedury:
Część komunikacyjna
- rozpoznawanie rodzajów dróg i ich elementów,
- omawianie podstawowych pojęć z zakresu ruchu drogowego,
- odczytywanie znaków pionowych i poziomych i ich interpretacja,
- wskazywanie znaków wyróżniających się innym kształtem, które regulują pierwszeństwo przejazdu przez skrzyżowanie,
- wskazanie na różnice pomiędzy poszczególnymi uczestnikami ruchu (pieszy, kierujący, pasażer),
- omówienie zasad poruszania się po drogach,
- przypomnienie i usystematyzowanie zasad dot. ruchu pieszych,
- wyjaśnienie zasad szczególnej ostrożności i ograniczonego zaufania,
- zapoznanie z przepisami dotyczącymi warunków, jakie musi spełniać rowerzysta i rower, aby mogli być dopuszczeni do uczestnictwa w ruchu drogowym,
- czytanie instrukcji obsługi roweru,
- demonstracja i omówienie zasad działania układów technicznych roweru,
- pokaz czynności konserwacyjno-naprawczych, które uczeń może wykonać samodzielnie,
- prezentacja filmów i omówienie manewrów w ruchu drogowym,
- ćwiczenia manewrów wykonywanych przez rowerzystę (skręt w prawo, lewo, sygnalizowanie zamiaru skrętu),
- ćwiczenia praktyczne związane z dostosowaniem roweru do jazdy,
- wyjaśnienie pojęć: bezpieczna odległość, dostosowanie prędkości i hamowanie,
- omówienie zasad pierwszeństwa na skrzyżowaniach,
- analizowanie zasad poruszania się po drodze oraz manewrów wykonywanych przez rowerzystę,
- ćwiczenia w ustalaniu kolejności pierwszeństwa przejazdu,
- rozpoznawanie sytuacji, analizowanie zasad bezpieczeństwa na przejazdach kolejowych,
- rozmowy i pokaz filmów dot. przyczyn powstawania wypadków i kolizji drogowych,
- określenie zasad postępowania w czasie wypadku,
- ćwiczenia praktyczne w udzielaniu pierwszej pomocy,
- wycieczka dydaktyczna po najbliższej okolicy,
- praca z kodeksem drogowym,
- pokaz komputerowych prezentacji multimedialnych,
- samodzielne korzystanie z różnych materiałów o tematyce ruchu drogowego,
- organizowanie spotkań z policją poświęconych tematyce ruchu drogowego,
- organizowanie spotkań z ratownikami medycznymi,
- ćwiczenia w udzielaniu pierwszej pomocy.
Część techniczna
- analizowanie regulaminu pracowni technicznej,
- analizowanie sytuacji mogących doprowadzić do zagrożenia zdrowia i życia,
- przejście drogi ewakuacyjnej w szkole; omawianie znaków oraz zasad postępowania i zachowania,
- wywiady z rodzicami, mieszkańcami, obserwacja dot. zagrożeń dla środowiska we własnej miejscowości,
- wycieczka do sklepu – oglądanie piktogramów umieszczonych na opakowaniach, wskazywanie opakowań bezpiecznych dla środowiska,
- wyszukiwanie w Internecie i oglądanie filmów o recyklingu papieru, tworzyw i metali,
- projektowanie i wykonywanie przedmiotów użytkowych z materiałów odpadowych,
- planowanie procesu technologicznego wykonywanych prac,
- bezpieczne posługiwanie się narzędziami, urządzeniami i przyborami,
- określanie roli i zagrożeń lasu,
- opanowanie umiejętności pisania pismem technicznym – tematy lekcji, opis rysunku,
- rysowanie przedmiotów w rzutach prostokątnych i aksonometrycznych,
- wymiarowanie prostych rysunków,
- rysowanie przedmiotów w przekroju (na podstawie widoku), kreskowanie przekroju,
- wycieczka do lasu/tartaku lub parku, rozpoznawanie gatunków drzew,
- omawianie różnic pomiędzy drewnem a materiałami drewnopochodnymi,
- określanie nazw narzędzi, przyrządów pomiarowych oraz omawianie ich przeznaczenia,
- stosowanie przyrządów pomiarowych,
- łączenie drewna za pomocą gwoździ i kleju,
- projektowanie i wykonywanie prac w drewnie,
- badanie właściwości różnych gatunków papieru,
- dobieranie materiału papierniczego do wykonywanej pracy,
- omawianie materiałów stosowanych w elektronice i elektrotechnice,
- rysowanie obwodów elektrycznych z wykorzystywaniem symboli graficznych,
- ćwiczenia połączone z demonstracją w zakresie szeregowego i równoległego łączeniu obwodów,
- analizowanie schematów obwodów elektrycznych,
- wyszukiwanie informacji w Internecie na temat domów przyjaznych środowisku,
- pokaz dostępnych urządzeń gospodarstwa domowego – określanie funkcji i przeznaczenia,
- czytanie i omawianie instrukcji obsługi urządzeń,
- odczytywanie danych z tabliczek znamionowych,
- analizowanie przykładowego procesu technologicznego,
- opracowanie procesu technologicznego (dokumentacji technicznej) wykonywanej przez ucznia pracy,
- omawianie sposobów pozyskiwania surowców do produkcji tworzyw sztucznych,
- porównywanie przedmiotów z tworzyw sztucznych z drewnianymi i metalowymi – wykazywanie wad i zalet,
- omawianie sposobów łączenia tworzyw,
- projektowanie i planowanie wykonania przedmiotu z tworzyw sztucznych,
- przeprowadzenie konkursu na plakat – gazetkę na temat recyklingu,
- realizacja projektu edukacyjnego: „sztuczna” moda,
- prezentacja multimedialna (pokaz filmu) dot. otrzymywania metali żelaznych i nieżelaznych,
- omawianie powstawania stopów metali oraz ich zastosowania,
- wyszukiwanie w Internecie i w encyklopedii informacji o zastosowaniu metali nieżelaznych i ich stopów,
- badanie określonych właściwości metali – sporządzanie notatek i wyciąganie wniosków,
- omawianie sposobów połączeń metali,
- omawianie rodzajów obróbki metali,
- projektowanie i wykonanie pracy z metalu z użyciem odpowiednich narzędzi,
- korzystanie z wytworów techniki ze zwróceniem szczególnej uwagi na bezpieczeństwo.
Sposoby osiągania celów wychowania – wspólne dla części technicznej i komunikacyjnej
- wskazywanie konieczności stosowania się do znaków bhp, znaków drogowych oraz przestrzegania przepisów ruchu drogowego,
- uświadamianie zagrożeń wynikających z niewłaściwego zachowania w szkole, na drodze, w czasie podróży,
- pokazywanie przykładów kulturalnego zachowanie się w autobusie i na przystanku, a także wobec innych uczestników ruchu,
- uzasadnianie ustępowania miejsca osobom uprawnionym jako przejaw nie tylko obowiązku, ale przede wszystkim kultury i odpowiedzialności,
- szukanie przykładów dobrych praktyk w życiu codziennym ucznia,
- spotkania z policją – wskazywanie na obowiązek podjęcia działań jako świadka wypadku, a nie poddania się tylko biernej obserwacji,
- uzasadnianie potrzeby dbania o własne zdrowie i bezpieczeństwo,
- wskazywanie znaczenia czystego środowisko dla człowieka,
- ocena własnego postępowania wobec środowiska naturalnego,
- okazywanie szacunku dla wspólnego dobra, np. środowiska; udział w akcji „Sprzątanie świata”,
- wdrażanie ucznia do samooceny,
- umiejętne prezentowanie wykonanej przez ucznia pracy,
- pomoc w określaniu mocnych i słabych stron ucznia,
- pomoc w tworzeniu własnego systemu wartości ucznia,
- motywowanie ucznia w jego działaniach i poszukiwaniach,
- docenianie wytrwałości, rzetelności i staranności wykonywanych prac,
- odkrywanie i ukierunkowywanie predyspozycji i uzdolnień technicznych,
- przestrzeganie norm współpracy w grupie, w zespole klasowym,
- stosowanie metod aktywizujących opartych na pracy w zmieniających się grupach,
- wskazywanie na współodpowiedzialność uczestników grupy za sukcesy i porażki,
- budzenie szacunku dla wynalazców,
- wskazywanie na aspekty ekonomiczne niewłaściwego gospodarowania materiałami, surowcami i urządzeniami,
- zwracanie uwagi na zachowanie praw autorskich,
- posługiwanie się językiem techniki,
- rozwijanie zainteresowań współczesną techniką,
- rozmowy na temat negatywnych skutków rozwoju techniki i ich źródła.
Dobierając metody do proponowanych procedur, należy pamiętać o zasadach dydaktycznych:
- poglądowości – umożliwia uczniom poznanie rzeczywistości (rzeczy, zjawiska, procesy) w sposób bezpośredni, czyli poprzez zmysły,
- przystępności – stopniowania trudności; wymaga uwzględnienia w procesie nauczania możliwości psychofizycznych uczniów,
- świadomego i aktywnego udziału uczniów w procesie nauczania,
- systematyczności – w odniesieniu zarówno do doboru treści kształcenia, jak i ich realizacji,
- łączenia teorii z praktyką – zapewnienie szeroko rozumianej użyteczności wiedzy oraz przygotowanie do posługiwania się nią w różnych sytuacjach praktycznych,
- trwałości wyników nauczania.
Twórca koncepcji wielostronnego nauczania-uczenia się W. Okoń dzieli metody nauczania na cztery ich główne kategorie, odpowiadające czterem sposobom (drogom) uczenia się, opartym na odmiennych rodzajach aktywności uczniów.
Są to:
- uczenie się przez przyswajanie,
- uczenie się przez odkrywanie,
- uczenie się przez przeżywanie,
- uczenie się przez działanie.
Koncepcja wielostronnej aktywności uczniów pokrywa się z założeniami metodycznymi nauczania techniki. I dlatego proponuje się następujące metody:
- metody praktyczne – ćwiczenia praktyczne, zadania wytwórcze,
- metody problemowe – burza mózgów, gry dydaktyczne, analiza SWOT, dyskusja, metaplan,
- waloryzujące – drama, wycieczka,
- asymilacji wiedzy – praca z książką, pogadanka, wykład.
Szczególną rolę powinny pełnić wszelkie metody aktywizujące oraz metoda projektu, uznawana obecnie za strategię dydaktyczną. Zaleca się także organizowanie wystaw prac uczniów, organizowanie spotkań z ciekawymi osobami związanymi z przemysłem, nauką, ekonomią i ochroną środowiska. Ciekawe i aktywizujące są lekcje z udziałem przedstawicieli różnych zawodów – policjanta, pielęgniarki, stolarza, ślusarza, elektryka itp. Ważne jest umiejętne zachęcanie uczniów do uczestnictwa w akcjach ekologicznych, np. Sprzątanie Świata, konkursach technicznych i turnieju BRD (Ogólnopolskim Turnieju Bezpieczeństwa w Ruchu Drogowym).
Proponuje się tworzenie słownika wyrazów technicznych (stałe miejsce w klasie) celem utrwalania słownictwa technicznego, a także ze względu na uczniów mających problemy z ortografią.
Ważne w każdej pracy z uczniem jest takie organizowanie zajęć, by stworzyć okazję do aktywności.
5. DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH DO INDYWIDUALNYCH POTRZEB I MOŻLIWOŚCI PSYCHOFIZYCZNYCH UCZNIÓW O SPECJALNYCH POTRZEBACH EDUKACYJNYCH
Podstawowym celem dostosowania wymagań jest wyrównanie szans edukacyjnych uczniów oraz zapobieganie wtórnym zaburzeniom sfery emocjonalno-motywacyjnej.
Wymagania edukacyjne – są oczekiwanymi przez nauczyciela osiągnięciami ucznia, formułowanymi przez niego w oparciu o realizowany program nauczania.
Zróżnicowane potrzeby edukacyjne uczniów, zróżnicowane możliwości i oczekiwania są główną przyczyną określania wymagań edukacyjnych.
Określając wymagania, nauczyciel dokonuje ostatecznej selekcji elementów treści nauczania – projektuje wymagania edukacyjne.
Wykorzystując wymagania programowe (założone osiągnięcia) do formułowania wymagań edukacyjnych, nauczyciel powinien je tak urealnić i skorygować, aby uwzględniały możliwości i ograniczenia, a więc: dysfunkcje oraz mocne strony rozwoju i funkcjonowania dziecka.
Wymagania te powinny być dostosowane do indywidualnych potrzeb edukacyjnych i rozwojowych oraz możliwości psychofizycznych ucznia, w każdym czasie – zaraz po uzyskaniu przez nauczyciela informacji, że uczeń posiada opinię, orzeczenie lub jest objęty pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole.
Wymagania dla tych uczniów muszą być określone także na poszczególne stopnie (oceny) szkolne.
Obszary dostosowania obejmują:
- warunki procesu edukacyjnego, tj zasady, metody, formy, środki dydaktyczne,
- zewnętrzną organizację nauczania (np. posadzenie ucznia słabosłyszącego w pierwszej ławce),
- warunki sprawdzania poziomu wiedzy i umiejętności (metody i formy sprawdzania i kryteria oceniania).
Dostosowanie wymagań:
- powinno dotyczyć głównie form i metod pracy z uczniem, zdecydowanie rzadziej treści nauczania,
- nie może polegać na takiej zmianie treści nauczania, która powoduje obniżanie wymagań wobec uczniów z normą intelektualną,
- nie oznacza pomijania haseł programowych, tylko ewentualne realizowanie ich na poziomie wymagań koniecznych lub podstawowych,
- nie może prowadzić do zejścia poniżej podstawy programowej, a zakres wiedzy i umiejętności powinien dać szansę uczniowi na sprostanie wymaganiom kolejnego etapu edukacyjnego.
W przepisach jest mowa o dostosowaniu wymagań do psychofizycznych możliwości ucznia, a nie o ich obniżeniu.
W Rozporządzeniu MEN z dnia 17 listopada 2010 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych zdefiniowane zostało pojęcie specyficznych trudności w uczeniu się:
specyficzne trudności w uczeniu się odnoszą się do uczniów w normie intelektualnej, którzy mają trudności w przyswajaniu treści nauczania wynikające ze specyfiki ich funkcjonowania percepcyjno-motorycznego i poznawczego, nieuwarunkowane schorzeniami neurologicznymi.Za specyficzne trudności w uczeniu się uważa się dysleksję rozwojową – opisany w latach sześćdziesiątych syndrom zaburzeń obejmujący trudności w czytaniu i pisaniu. Prof. M. Bogdanowicz wprowadziła pojęcia opisujące ich formy:
- dysleksja rozwojowa: izolowane trudności w czytaniu, bez towarzyszących im innych zaburzeń rozwoju umiejętności szkolnych,
- dysgrafia: trudności w opanowaniu kształtnego, czytelnego pisma o zadowalającym poziomie graficznym,
- dysortografia: trudności w opanowaniu poprawnej pisowni, zgodnej z regułami ortograficznymi danego języka.
Dziś poradnie psychologiczno-pedagogiczne opisują również inne specyficzne trudności uczniów w uczeniu się:
- dyskalkulia: specyficzne zaburzenia umiejętności arytmetycznych,
- zespół Aspergera: łagodniejsze przypadki autyzmu związane z zaburzeniami funkcjonowania,
- zespół ADHD: nadpobudliwość psychoruchowa.
Uczniowie z tych grup należą do uczniów o specjalnych potrzebach.
Dostosowanie wymagań edukacyjnych z zajęć technicznych w praktyce
Uczniowie z dysleksją rozwojową, dysortografią, dysgrafią i dyskalkulią
Sposoby dostosowania wymagań edukacyjnych:
- zawsze uwzględniać trudności ucznia,
- w miarę możliwości pomagać, wspierać, dodatkowo instruować, naprowadzać, pokazywać na przykładzie,
- dzielić dane zadanie na etapy i zachęcać do wykonywania malutkimi krokami,
- nie zmuszać do wykonywania ćwiczeń sprawiających uczniowi trudności,
- dawać więcej czasu na opanowanie danej umiejętności, cierpliwie udzielać instruktażu,
- nie krytykować, nie oceniać negatywnie wobec klasy,
- doceniać chęć pokonywania trudności, wysiłek, wytrwałość i samodzielność w działaniu,
- doceniać ład w miejscu pracy i porządek w działaniu,
- zadanie dostosować do możliwości percepcyjnych ucznia, np. zezwolić na wykonanie modelu w większym formacie,
- pozostawić więcej czasu na wykonanie pracy,
- krótko i prosto formułować polecenia – upewnić się, czy uczeń je zrozumiał,
- pomagać w mierzeniu i liczeniu,
- uwzględniać błędy wynikające z rewersji (6 i 9) i inwersji (89 i 98),
- często uczeń z dysleksją ma trudności z orientacją w schemacie ciała i przestrzeni; ma to znaczenie w rozpoznawaniu np. lewego i prawego kierunku.
Zalecane metody pracy:
- Metody asymilacji i wiedzy – oparte na aktywności poznawczej, (pogadanka, dyskusja, wykład, praca z książką).
- Metody waloryzacyjne zwane też eksponującymi – powodują one aktywność emocjonalno-artystyczną ucznia. Zaletą tych metod jest umożliwienie uczniom uczestnictwa w różnych działaniach o odpowiednio eksponowanych wartościach społecznych, moralnych, estetycznych czy naukowych. Polegają na stwarzaniu sytuacji, w których uczniowie poznają systemy wartości.
- Metody praktyczne – cechuje je aktywność typu: wykorzystując posiadaną wiedzę, zmieniając rzeczywistość, uczeń zmienia samego siebie. Kształtuje swój stosunek do pracy, swoje przekonania i postawy, swoją osobowość. Metody praktyczne dzielą się na dwie grupy: pierwsza obejmuje ćwiczenia, druga służy realizacji zadań wytwórczych. Ćwiczenie jest wielokrotnym wykonywaniem określonej czynności dla nabycia i uzyskania wprawy intelektualnej i praktycznej. Ćwiczenia mają wykształcić umiejętności i nawyki niezbędne przy wykonywaniu różnych prac. Realizację zadań wytwórczych cechuje przewaga aktywności praktycznej mającej na celu uświadomienie, czemu ćwiczenie ma służyć, oraz uświadomienie reguł działania i kolejności ich wdrażania. Zadania wytwórcze znakomicie można wykorzystać w ćwiczeniach usprawniających motorykę rąk.
- Metody aktywizujące – rozwijają zainteresowania, kształtują umiejętność pracy w zespole, pobudzają myślenie twórcze, wzbogacają słownik ucznia. Sprawdzają się szczególnie w pracy z uczniami dyslektycznymi. Atrakcyjna i urozmaicona forma ćwiczeń zachęca ucznia do pracy nad problemem. Wdraża go do samodzielności.
Ocenianie
Nauczyciele nie mają wyboru; dysleksja nie daje podstaw do obniżenia wymagań jakościowych, dotyka ona bowiem uczniów z co najmniej przeciętną sprawnością intelektualną.
Należy natomiast:
- podczas oceniania brać przede wszystkim pod uwagę stosunek ucznia do przedmiotu, jego chęci, wysiłek, przygotowanie do zajęć, niezbędne pomoce itp.,
- włączać do rywalizacji tylko tam, gdzie uczeń ma szanse,
- przestrzegać zasady: oceniania sukcesów, a nie porażek ucznia.
Uczniowie z inteligencją niższą niż przeciętna
Sposoby dostosowania wymagań edukacyjnych:
- zapewnienie większej ilości ćwiczeń, aby uczeń opanował daną sprawność (w razie potrzeby zwolnienie z wykonania ćwiczeń przerastających możliwości ruchowe ucznia),
- wielokrotne tłumaczenie i wyjaśnianie zasad i reguł,
- podpowiadanie tematu pracy technicznej, częste podchodzenie do ucznia, ukierunkowywanie go w działaniu,
- zwracanie w ocenianiu większej uwagi na wysiłek włożony w wykonanie zadania niż jego ostateczny efekt,
- unikanie pytań problemowych,
- wolniejsze tempo pracy,
- odrębne instruowanie ucznia,
- częste odwoływanie się do konkretu, przykładu,
- pozostawianie więcej czasu na utrwalenie wiedzy czy umiejętności,
- przerabianie niewielkich partii materiału i o mniejszym stopniu trudności.
Zalecane metody pracy:
- Metody asymilacji i wiedzy
- Metody praktyczne
Ocenianie
Jeśli dostosujemy wymagania edukacyjne do indywidualnych potrzeb ucznia pod względem formy (tam, gdzie to wystarcza) lub formy i treści (tam, gdzie to konieczne), to oceniać należy go według obowiązujących kryteriów. Wskazane jest jednak, aby zwracać większą uwagę na własny wkład pracy, wysiłek włożony w wykonanie zadania niż jego ostateczny efekt. Szczególnie liberalnie należy oceniać wytwory artystyczne ucznia, ponieważ jest to efekt pracy wynikający z jego specyficznych zdolności.
Uczeń z ADHD
Sposoby dostosowania wymagań edukacyjnych:
- wyznaczanie uczniom konkretnego celu i dzielenie zadań na mniejsze, możliwe do zrealizowania, etapy,
- pomaganie uczniowi w skupieniu się na wykonywaniu jednej czynności,
- wydawanie jasno sprecyzowanych poleceń (na raz tylko jedno polecenie),
- ułatwianie wykonania zadań poprzez dzielenie ich na mniejsze zadania cząstkowe,
- zadawanie małych partii materiału,
- sprawdzanie stopnia zrozumienia wprowadzonego materiału,
- zmniejszanie materiału przepisywanego z tablicy do zeszytu; nauczyciel może np. przygotowywać obszerne informacje związane z tematem, które uczniowie wpinają do segregatora A4 po odbiciu na szkolnym ksero; może także dostarczyć je uczniom jako materiały szkoleniowe do lekcji w postaci plików na płycie CD lub pendrivie,
- pobudzanie zainteresowań ucznia, angażowanie w bardzo konkretne działania,
- zachęcanie do zadawania pytań,
- formułowanie informacji dotyczących pracy domowej w sposób jasny i przejrzysty.
Ocenianie według wymagań programowych.
Uczeń z Aspergerem
Sposoby dostosowania wymagań edukacyjnych:
- stosować stały schemat prowadzenia zajęć lekcyjnych,
- w miarę możliwości pomagać, wspierać, dodatkowo instruować, naprowadzać, pokazywać na przykładzie,
- przedstawiać jak najwięcej informacji w formie graficznej,
- udzielać wskazówek podczas odpowiedzi ustnych ucznia,
- skupić uwagę dziecka na wykonywanym zadaniu, nie zostawiać wolnego czasu między zadaniami,
- minimalizować ilość bodźców zewnętrznych (słuchowo-wzrokowych),
- miejsce pracy ucznia musi zawierać tylko niezbędne narzędzia i przedmioty.
Ocenianie
Nie obniżać ocen przedmiotowych i ocen z zachowania z powodu objawów typowych dla zespołu Aspergera.
Uczeń zdolny
Zdefiniowanie pojęcia ,,dziecko zdolne” nie jest łatwe, ponieważ różnego rodzaju zdolności są trudno mierzalne. Pamiętać należy, że poziom rozwoju umiejętności jest wyznaczony nie tylko przez zdolności, ale i poprzez własną pracą. Uzdolnione dzieci mogą rozwinąć się jedynie wówczas, gdy zajęciom towarzyszy wysoki poziom twórczości, pomysłowości i wysoka motywacja do działania. Głównym celem kształcenia uczniów uzdolnionych jest poszerzanie i pogłębianie wiedzy z danej dziedziny.
Formy organizacyjne wspierania ucznia zdolnego
Spośród kilku form organizacyjnych wspierania ucznia zdolnego, na szczególną uwagę zasługuje kształcenie wielopoziomowe, polegające na różnicowaniu poziomu trudności materiału (indywidualizacja kształcenia). Jego zaletą jest też to, że może być stosowane z powodzeniem w zwykłych klasach szkolnych.
W kształceniu wielopoziomowym należy szczególną uwagę zwrócić na:
- różnicowanie zakresu treści kształcenia,
- różnicowanie stopnia trudności,
- odpowiedni dobór strategii kształcenia (proces, metody, środki, formy).
Kształtowanie myślenia i działania twórczego uczniów zdolnych
Istotną rolą nauczyciela jest rozwijanie u ucznia tych cech osobowości, które uznaje się za szczególnie potrzebne w procesie myślenia twórczego.
Poniżej przykłady kilku zasad rozwijania myślenia twórczego uczniów:
- stwarzanie sytuacji wymagających twórczego myślenia,
- zapewnianie i udostępnianie środków do realizacji pomysłów,
- nie narzucanie sztywnych schematów,
- docenianie twórczego myślenia,
- uczenie sposobów systematycznej oceny każdego pomysłu,
- rozwijanie konstruktywnego krytycyzmu,
- dbanie o okresy zarówno aktywności, jak i spokoju,
- kultywowanie i wzmacnianie w klasie atmosfery twórczej,
- wychowywanie ludzi o śmiałym i otwartym umyśle.
Metody i formy pracy z uczniem zdolnym
W pracy z uczniem zdolnym każda metoda może być stosowana z pozytywnym skutkiem, pod warunkiem eksponowanie jej największych zalet.
Na zajęciach technicznych szczególnie przydatne są:
- projektowanie – pozwala uczniom przewidywać wygląd modelu,
- modelowanie – pobudza działalność uczniów zarówno w sferze teorii, jak i praktyki,
- nauczanie problemowe – pozwala na wykorzystanie rozwiązania jednego problemu do tworzenia i rozwiązywania innych,
- zajęcia praktyczne – uczeń wykazuje się tworzeniem różnych koncepcji rozwiązań, bierze udział w planowaniu, ocenie wyników, samoocenie,
- zajęcia laboratoryjne – stanowią znaczący krok na drodze upodabniania nauczania-uczenia się do naukowego poznawania świata; stanowi etap w procesie rozwiązywania problemów,
- eksperyment – pozwala poznać obiekty techniczne (rzeczy, zjawiska, procesy) oraz związki i zależności między nimi; pozwala też na poszukiwanie optymalnych danych dla konkretnego działania technicznego,
- pokaz – w pracy z uczniem zdolnym pełni rolę eksponującą i inspirującą,
- opis – u uczniów zdolnych ma wyzwolić wyobraźnię i zastąpić im demonstrację omawianego obiektu,
- pogadanka – uczy samodzielnego i prawidłowego pod względem logicznym myślenia ucznia sterowanego przez nauczyciela,
- gry dydaktyczne – rozwijają sprawność instrumentalną i kierunkową,
- metody aktywizujące.
Oprócz stosowania zasad rozwijania myślenia twórczego, metod pracy z uczniem zdolnym, konieczne jest stosowanie przez nauczyciela zróżnicowanych form pracy:
- praca indywidualna – rozmowa z uczniem, zadawanie prac dodatkowych, asystowanie nauczycielowi na lekcji,
- projekt – dłuższa forma umożliwiająca przeprowadzenie badań i analizy ciekawego zadania,
- konkurs – uczniowi zdolnemu powierza się rolę kapitana drużyny albo uczeń sam przygotowuje konkurs,
- liga zadaniowa – cotygodniowa lista zadań do samodzielnego rozwiązania,
- praca w grupach – uczeń zdolny pełni ważną rolę aktywnego uczestnika,
- praca indywidualna – rozmowa z uczniem, zadawanie prac dodatkowych, asystowanie nauczycielowi na lekcji,
- przydzielanie trudniejszych zadań podczas pracy grupowej lub indywidualnej, przydzielanie specjalnych ról (asystent, lider),
- stwarzanie sytuacji wyboru zadań, ćwiczeń o większej skali trudności lub prac dodatkowych,
- prowadzenie fragmentów lekcji,
- praca pozalekcyjna,
- zachęcanie do czytania literatury fachowej,
- realizacja indywidualnych programów z jednego lub kilku przedmiotów,
- udział w wykładach, odczytach i zajęciach organizowanych przez wyższe uczelnie,
- spotkania z ciekawymi osobami ze świata nauki,
- kontaktowanie się z osobami lub instytucjami wspierającymi rozwój ucznia
zdolnego.
6. OPIS ZAŁOŻONYCH OSIĄGNIĘĆ UCZNIA
Osiągnięcia ucznia po zakończeniu realizacji programu
Część komunikacyjna
Uczeń:
- definiuje i stosuje w praktyce zasady i przepisy ruchu drogowego,
- prawidłowo interpretuje znaki drogowe i sygnały,
- daje przykład pieszego, który jest świadomym i odpowiedzialnym uczestnikiem ruchu drogowego,
- prawidłowo wykonuje manewry w ruchu drogowym,
- określa pierwszeństwo przejazdu przez skrzyżowania,
- omawia budowę roweru i jego obowiązkowe wyposażenie,
- przeprowadza konserwację i drobne naprawy roweru, dostosowuje do swojego wzrostu,
- potrafi wyjaśnić, jakie znaczenie dla bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego mają wybrane elementy i układy roweru,
- analizuje czynniki mające wpływ na całkowitą drogę zatrzymania pojazdu,
- wymienia kolejne etapy postępowania w przypadku bycia świadkiem wypadku, formułuje informację dla dyspozytora pogotowia,
- wskazuje zagrożenia występujące w ruchu drogowym,
- korzysta z różnych źródeł informacji,
- dostrzega zależność między przestrzeganiem zasad ruchu a bezpieczeństwem,
- omawia środki transportu,
- swoim postępowaniem daje przykład bycia kulturalnym i odpowiedzialnym pasażerem,
- omawia czynniki bezpieczeństwa mające wpływ na bezpieczną jazdę samochodem osobowym,
- wymienia numery alarmowe,
- udziela pierwszej pomocy,
- planuje wycieczkę po najbliższej okolicy,
- wymienia zagrożenia ekologiczne, jakie niesie za sobą rozwój motoryzacji,
- uzyskał kartę rowerową,
- bezpiecznie uczestniczy w ruchu drogowym jako pieszy, pasażer i rowerzysta.
Części techniczna
Uczeń:
- stosuje się do zasad i zapisów regulaminu pracowni technicznej,
- opisuje zagrożenia zdrowia i życia w domu i w szkole,
- omawia zasady postępowania w przypadku alarmu i ogłoszenia ewakuacji,
- omawia znaczenie normalizacji w rysunku technicznym,
- pisze pismem technicznym,
- wykonuje rysunek techniczny zgodnie z zasadami,
- rysuje prosty przedmiot w rzutach prostokątnych i aksonometrycznych,
- rysuje prosty przedmiot w przekroju,
- wykonuje prostą dokumentację techniczną,
- zapisuje rozwiązania techniczne w formie graficznej,
- rozpoznaje symbole elektryczne, materiały przewodzące prąd i dielektryki,
- projektuje i wykonuje układy elektryczne szeregowe i równoległe,
- oblicza zużycie energii elektrycznej w swoim domu,
- rozpoznaje materiały konstrukcyjne: papier, drewno, materiały drewnopochodne, metale i tworzywa sztuczne,
- bada i porównuje właściwości materiałów konstrukcyjnych – wskazuje zastosowanie,
- omawia etapy procesu technologicznego,
- projektuje i realizuje zadania wytwórcze w oparciu o opracowaną dokumentację techniczną i proces technologiczny z papieru, drewna, metalu i tworzyw sztucznych,
- omawia zalety i wady stosowanych rozwiązań materiałowych i konstrukcyjnych,
- posługuje się podstawowymi narzędziami do obróbki papieru, drewna i metalu,
- określa przeznaczenie, opisuje funkcję urządzeń technicznych ze swojego otoczenia,
- czyta ze zrozumieniem instrukcje obsługi urządzeń,
- obsługuje urządzenia techniczne w domu i w szkole, przestrzegając zasad bhp,
- wyjaśnia znaczenie recyklingu,
- stosuje zasady utylizacji elektrośmieci,
- omawia zasady segregowania i możliwości przetwarzania odpadów z papieru, drewna, metalu i szkła,
- przedstawia pomysły dot. gospodarowania odpadami w szkole, domu i swojej miejscowości,
- świadomie wybiera produkty uwzględniające ekologię, bezpieczeństwo dla środowiska.
W zakresie wychowania
Uczeń:
- przestrzega zasad ruchu drogowego,
- zapobiega zagrożeniom, niewłaściwym zachowaniom na drodze, w szkole i w domu,
- dba o bezpieczeństwo swoje i innych,
- ma świadomość właściwego zachowania się w razie bycia świadkiem wypadku i potrzeby udzielenia pierwszej pomocy,
- kulturalnie zachowuje się w środkach komunikacji miejskiej,
- przyjmuje postawę odpowiedzialności za środowisko, podejmuje działania na jego rzecz,
- oszczędnie gospodaruje materiałami,
- zgodnie z przeznaczeniem korzysta z urządzeń technicznych,
- rozwija własne zainteresowania,
- wykazuje szacunek dla swojej pracy,
- określa swoje słabe i mocne strony,
- pracuje w grupie, przestrzega zasad i norm,
- czuje się współodpowiedzialny za pracę, sukcesy i porażki uczestników grupy,
- szanuje prawo do wynalazków oraz cudzej własności intelektualnej,
- przejawia troskę o czasami negatywne skutki rozwoju techniki.
7. PROPOZYCJE KRYTERIÓW OCENY I METOD SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA
Ocenianie osiągnięć edukacyjnych każdego ucznia polega na rozpoznawaniu przez nauczycieli poziomu i postępów w opanowaniu przez ucznia wiadomości i umiejętności w stosunku do wymagań edukacyjnych, wynikających z podstawy programowej, i realizowanych w szkole programów nauczania uwzględniających tę podstawę.
Zgodnie z rozporządzeniem nauczyciel musi pamiętać, że przy ustalaniu oceny z techniki należy brać w szczególności pod uwagę wysiłek wkładany przez ucznia w wykonanie pracy.
Z powyższego zapisu wynika, że ocena z jednej strony powinna uwzględniać wysiłek włożony w opanowanie określonych treści i umiejętności, stopień zaangażowania się w proces zdobywania wiedzy, z drugiej zaś strony dawać rzetelne informacje o stopniu opanowania materiału przez ucznia.
Należy pamiętać, że ocena jest informacją zwrotną nie tylko dla nauczyciela, ale przede wszystkim dla ucznia i jego rodzica. Dlatego też zasady oceniania i kryteria ocen powinny być przedstawione w sposób jasny, czytelny i jednoznaczny, a tym samym przyczyniać się do odczucia dziecka, że ocena jest obiektywna i sprawiedliwa.
Szczegółowe zasady oceniania wewnątrzszkolnego określa Statut szkoły, z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia. Przyjęte przez Radę Pedagogiczną zasady obowiązują wszystkich nauczycieli danej szkoły. Ze względu jednak na specyfikę przedmiotu, uszczegółowienie pewnych zasad oraz szczegółowe kryteria ocen opracowywane są na przedmiotowym systemie oceniania.
Nauczyciel też (w oparciu o zasady Wewnątrzszkolnego Systemu Oceniania) ustala własne reguły oceniania obowiązujące na jego przedmiocie oraz kryteria ocen, z którymi zapoznaje uczniów na początku roku szkolnego. Spisane reguły i kryteria tworzą Przedmiotowy System Oceniania.
Ocenianie wewnątrzszkolne ma na celu:
- informowanie ucznia o poziomie jego osiągnięć,
- udzielanie uczniowi pomocy w samodzielnym planowaniu jego rozwoju,
- motywowanie ucznia do dalszych postępów w nauce i zachowaniu,
- dostarczenie rodzicom (prawnym opiekunom) i nauczycielom informacji o postępach, trudnościach w nauce, zachowaniu oraz o specjalnych uzdolnieniach ucznia,
- umożliwienie nauczycielom doskonalenia organizacji i metod pracy dydaktyczno-wychowawczej.
Formy aktywności podlegające ocenie na zajęciach technicznych:
- aktywność,
- prace wykonywane na lekcji, ćwiczenia,
- prace wytwórcze,
- odpowiedzi ustne,
- prace pisemne, testy,
- prace domowe,
- przygotowanie do zajęć,
- zeszyt ucznia,
- prace dodatkowe (dla chętnych),
- praca w grupach,
- gazetki tematyczne.
Ważniejsze kryteria oceny z techniki[1].
Przedmiot oceny
Kryteria oceny
wiadomości
zakres wiadomości
jakość (stopień rozumienia)
samodzielność w odtwarzaniu i stosowaniu wiadomości (operatywność)
umiejętności
poprawność danego działania
biegłość w jego wykonaniu
samodzielność w stosowaniu danej umiejętności
postawy wobec pracy i techniki
gospodarność
dyscyplina pracy
współpraca i współodpowiedzialność
wytwory działalności praktycznej (wykonane w pracowni)
funkcjonalność
zgodność z projektem
estetyka wykonania
oryginalność rozwiązania (jeśli wytwór projektuje uczeń)
zeszyt przedmiotowy, dokumentacja techniczna
kompletność i poprawność, estetyka
Najtrudniejsze jest określenie norm wymagań co do poszczególnych stopni szkolnych. Normy takie to wykazy osiągnięć w zakresie przedmiotu oceny wyrażone w języku czynności, jakie uczeń powinien wykonać, aby uzyskać dany stopień. Prezentowane poniżej wymagania sformułowane są w stopniu ogólnym – szczegółowe wymagania opracowane są w planie wynikowym do programu i podręcznika i stanowią załącznik do obudowy metodycznej.
Przyjęte normy procentowe na poszczególne stopnie szkolne są tylko propozycją autora – w rzeczywistości muszą być one zgodne z kryteriami procentowymi przyjętymi w Wewnątrzszkolnym Systemie Oceniania danej szkoły.
Ogólne wymagania na poszczególne oceny
Ocena
Opanowanie wiadomości i umiejętności przewidziane programem nauczania w %
Wskaźniki
celująca
100%
Uczeń:
- opanował wiedzę i umiejętności przewidziane programem nauczania
- biegle posługuje się zdobytymi wiadomościami, używając właściwej dla techniki terminologii, oraz proponuje rozwiązania nietypowe
- wykazuje się inwencją twórczą
- osiąga sukcesy w konkursach i olimpiadach przedmiotowych, kwalifikuje się do finału na szczeblu wojewódzkim (regionalnym) albo krajowym lub posiada inne porównywalne osiągnięcia
- umiejętnie podchodzi do rozwiązywania problemów teoretycznych i praktycznych, cechuje się oryginalnością rozwiązań
- samodzielnie poszukuje wiedzy, korzysta z wielu źródeł, śledzi najnowsze osiągnięcia nauki i techniki
- twórczo rozwija zainteresowania
- wpływa na aktywność innych uczniów
- zgłasza cenne uwagi
- pomaga koleżankom i kolegom
- pracuje systematycznie
bardzo dobra
91% – 100%
Uczeń:
- opanował wiedzę i umiejętności przewidziane programem nauczania
- sprawnie wykorzystuje wiedzę i umiejętności w praktyce
- jest samodzielny w rozwiązywaniu problemów teoretycznych
- potrafi wyciągać wnioski i dokonywać całościowej analizy poruszanego zagadnienia
- stosuje prawidłową terminologię w zakresie nazewnictwa materiałów, procesów, zjawisk, narzędzi i urządzeń technicznych
- sprawnie posługuje się narzędziami i przyborami
- poprawnie rozpoznaje materiały i określa ich cechy
- właściwie organizuje stanowisko pracy
- bierze czynny udział w lekcji, wyróżnia się zaangażowaniem i aktywnością, jest zawsze do zajęć przygotowany
- prowadzi estetycznie, dokładnie i czytelnie dokumentację techniczną
- racjonalnie gospodaruje materiałami i czasem
- zna i stosuje zasady bhp
- bierze udział w konkursach przedmiotowych
dobra
70% – 90%
Uczeń:
- nie w pełni opanował wiedzę i umiejętności przewidziane programem nauczania
- poprawnie wykorzystuje zdobyte wiadomości, rozwiązuje (wykonuje) samodzielnie typowe zadania teoretyczne i praktyczne
- wykazuje dużą samodzielność w korzystaniu z różnych źródeł wiedzy
- na lekcjach korzysta z niewielkiej pomocy nauczyciela
- prawidłowo i bezpiecznie posługuje się narzędziami, przyborami i sprzętem technicznym
- poprawnie rozpoznaje materiały i określa ich cechy
- dokładnie i zgodnie z dokumentacją wykonuje wszystkie prace i zadania wytwórcze
- poprawnie prowadzi dokumentację
- czynnie uczestniczy w zajęciach i najczęściej jest do nich przygotowany
- sporadycznie prezentuje swe zainteresowania techniczne
- stara się oszczędnie gospodarować materiałami i czasem
- niekiedy korzysta z różnych źródeł informacji
- zna i stosuje zasady bhp
dostateczna
50% – 69%
Uczeń:
- nie w pełni opanował wiedzę i umiejętności przewidziane programem nauczania
- rozwiązuje typowe zadania teoretyczne i praktyczne o średnim stopniu trudności
- zadania problemowe wykonuje przy pomocy nauczyciela
- zna nazwy podstawowych narządzi, przyborów i sprzętu technicznego, poprawnie nimi się posługuje
- poprawnie rozpoznaje materiały, nie dla wszystkich określa cechy
- potrafi bezpiecznie i zgodnie z planem wykonywać prace wytwórcze
- potrafi stosować zdobyte wiadomości do rozwiązywania typowych zadań z pomocą nauczyciela
- potrafi wykonać dokumentację techniczną z nielicznymi błędami
- przykłada niewielką wagę do oszczędnego gospodarowania materiałami i czasem
- rzadko korzysta z różnych źródeł informacji
- zna i stosuje zasady bhp
dopuszczająca
30% – 49%
Uczeń:
- posiada duże braki w opanowaniu wiadomości i umiejętności
- ma problemy z wykorzystaniem posiadanej wiedzy i umiejętności w praktyce
- ma trudności z organizacją własnej pracy
- wykonuje prace wytwórcze z licznymi odstępstwami od projektu, niedokładnie i nieestetycznie
- rozwiązuje z pomocą nauczyciela typowe zadania o niewielkim stopniu trudności
- potrafi bezpiecznie posługiwać się narzędziami, przyborami i sprzętem technicznym
- prowadzi dokumentację niestarannie i niesystematycznie
- często jest nieprzygotowany do lekcji
- mało uwagi poświęca oszczędnemu gospodarowaniu materiałami i czasem
- pracuje zgodnie z przepisami bhp, choć czasem je lekceważy
Propozycje metod oceny osiągnięć
Pomiaru stopnia założonych osiągnięć można dokonać poprzez:
- testy wyboru,
- kartkówki i sprawdziany,
- odpowiedzi ustne,
- zadania praktyczne (jazda po torze rowerowym, udzielanie pierwszej pomocy itp.),
- prace wytwórcze (makieta drogi lub skrzyżowania, modele znaków drogowych, modele z metali i drewna, gry dydaktyczne, układy elektryczne, prace papieroplastyczne itp.),
- prace domowe,
- praca na lekcji (karty pracy),
- udział w konkursach,
- obserwacja.